PAROS Dergisi Nisan Sayısı

Çağımızın hastalığı depresyon

Bir can sıkıntısı salgınından daha fazlası olan depresyon bir zayıflık değildir, bir hastalıktır ve kendi kendine geçmez, tedavi gerektirir.

Depresyon, sürekli bir mutsuzluk ve ilgi kaybına neden olan bir duygu durum bozukluğudur. Depresyon; hissetme, düşünme ve davranma şekillerinizi etkiler ve çok çeşitli duygusal ve fiziksel sorunlara yol açabilir.
Depresyondayken normal günlük faaliyetlerinizi yaparken sorun yaşayabilir ve bazen hayatın yaşamaya değer olmadığını hissedebilirsiniz. Bir can sıkıntısı salgınından daha fazlası olan depresyon bir zayıflık değildir, bir hastalıktır ve kendi kendine geçmez, tedavi gerektirir. Erişkin depresyon belirtileri günün büyük bir kısmında ve neredeyse her gün yaşanır ve şunları içerebilir:
• Mutsuzluk, gözyaşlarına boğulma, boşluk veya umutsuzluk duyguları,
• Küçük meselelerde bile kızgınlık patlamaları, duyarlılık veya hayal kırıklığı,
• Cinsellik, hobi veya spor gibi normal faaliyetlerin çoğu veya tamamında ilgi veya zevk kaybı,
• Uyku yitimi veya çok fazla uyuma gibi uyku bozuklukları,
• Yorgunluk veya enerji yoksunluğu (küçük işler bile ek çaba gerektirir),
• İştahtaki değişiklikler (sıklıkla iştah azalması ve kilo kaybı, ancak bazı insanlarda iştahın açılması ve kilo alımı),
• Anksiyete veya huzursuzluk,
• Yavaş düşünme, konuşma veya beden hareketleri,
• Değersizlik veya suçluluk hisleri, geçmiş hatalara odaklanma veya sorumluluğunuzda olmayan şeyler için kendinizi suçlama,
• Düşünme, konsantrasyon, kararlar alma ve hatırlamada sorun yaşama,
• Sık ve tekrar eden ölüm ya da intihar düşünceleri, bir veya birden fazla intihar girişimi,
• Sırt ağrısı veya baş ağrısı gibi açıklanamayan fiziksel sorunlar.

Düşük özgüven veya çok fazla bağımlı olma, kendini eleştirme veya kötümser olma gibi belirli kişilik özellikleri; fiziksel veya cinsel istismar, sevilen birisinin ölümü veya kaybedilmesi, zor bir ilişki veya mali sorunlar gibi travmatik veya stresli olaylar; çocuk veya genç iken başlayan çocukluk travması veya depresyonu; depresyon, bipolar bozukluk, alkolizm veya intihar geçmişine sahip kan akrabalarının bulunması; kanser, felç, kronik ağrı veya kalp yetmezliği gibi ağır veya kronik hastalık gibi durumlar depresyonu geliştiren veya tetikleme riskini artıran faktörlerdir.

Depresyon ciddi bir bozukluk olup bireyler ve aileler açısından ağır sonuçları olabilir. Tedavi edilmediğinde sıklıkla kötüleşmektedir. Depresyon tedavi edilmediğinde intihar ile ölüme sebebiyet verebilecek kadar ciddi bir rahatsızlık olup, iki haftadan uzun süren ve geçmeyen depresif belirtiler hissedilmesi halinde öncelikle bir dahiliye uzmanı tarafından istenecek depresyonla ilişkili kan değerlerine (B12, folik asit, triod, demir vs.) bakılması ve eksiklik bulunan değerlere yönelik takviye planlanması, eş zamanlı olarak da psikiyatri uzmanı veya psikologa başvurularak psikolojik değerlendirmeden geçmek önemlidir.

İlaçlar ve psikoterapi, depresyonlu çoğu insan için çok etkilidir. Ancak depresyonlu birçok insan, ilaç kullanmadan sadece psikoterapiden fayda görebilmektedir. Sizin için en doğru tedavi yaklaşımı ayrıntılı psikolojik değerlendirmenizden sonra önerilecektir. Farklı psikoterapi türleri depresyonda etkilidir. Örneğin: Bilişsel davranışsal terapi veya bireyler arası terapi gibi.

PSİKOTERAPİ SİZE ŞU KONULARDA YARDIMCI OLABİLİR:

• Bir kriz veya başka bir zorluğa kendinizi ayarlamak,
• Olumsuz inanç ve davranışları tespit etmek ve bunları sağlıklı olumlu olanlarla değiştirmek,
• İlişkileri ve deneyimleri araştırmak ve başkalarıyla olumlu etkileşimler geliştirmek,
• Sorunlarla başa çıkmak ve bunları çözmek için daha iyi yollar bulmak,
• Depresyonunuza katkıda bulunan sorunları tespit etmek ve bunu daha da kötüleştiren davranışları değiştirmek,
• Yaşamınızda tatmin ve kontrol hissini yeniden kazanmak ve umutsuzluk ve öfke gibi depresyon belirtilerini hafifletmeye yardım etmek,
• Yaşamınız için gerçekçi hedefler koymayı öğrenmek,
• Daha sağlıklı davranışları kullanarak sıkıntıya müsamaha gösterme ve kabul etme becerisi geliştirmek.

Uzman tedavisi, ek olarak aşağıda belirtilen bireysel çabalarda depresyon tedavisinde etkili sonuç almaya katkı sağlayacaktır.

Tedavi planınıza bağlı kalın : Psikoterapi seanslarınızı veya randevularınızı atlamayın. Eğer ilaç kullanıyorsanız iyi hissediyor olsanız bile ilaçlarınızı atlamayın. Durmanız halinde, depresyon belirtileri geri gelebilir ve geri çekilme benzeri belirtiler de yaşayabilirsiniz.

Depresyon hakkında bilgi edinin : Rahatsızlığınızla ilgili eğitim sizi güçlendirebilir ve tedavi planınıza bağlı kalmak konusunda sizi motive edebilir. Sizi anlamaya ve desteklemeye yardımcı olmaları için ailenizi depresyonu öğrenmeye teşvik edin.

Uyarı işaretlerine dikkat edin : Depresyon belirtilerinizi tetikleyebilecek şeyleri öğrenmek için terapistiniz ile birlikte çalışın. Belirtileriniz kötüleştiğinde ne yapılacağını bilmeniz için bir plan yapın. Belirtilerde veya nasıl hissettiğinizde herhangi bir değişiklik fark etmeniz halinde terapistinize danışın. Akrabalarınız veya arkadaşlarınızdan uyarı işaretlerini izlemeye yardımcı olmalarını isteyin.

Alkol ve keyif verici maddelerden kaçının : Alkol veya keyif verici maddeleri depresyon belirtilerini azaltıyor gibi görünebilir ancak uzun vadede genel olarak belirtileri kötüleştirir ve depresyonun tedavisini güçleştirir. Alkol ve madde kullanımında yardıma ihtiyacınız varsa terapistinizle konuşun.

Kendinize özen gösterin : Sağlıklı yiyecekler yiyin, fiziksel olarak aktif olun ve bol uyku alın. Hoşunuza giden yürüme, koşma, yüzme, bahçe işleri veya başka bir faaliyette bulunun. Fiziksel ve zihinsel sıhhatiniz için iyi uyumak önemlidir. Uyku sorununuz var ise, yapabilecekleriniz hakkında psikoterapistiniz ile konuşun.

Yaşamınızı basitleştirin : Mümkün ise sorumluluklarınızı azaltın ve kendinize makul hedefler belirleyin. Moraliniz bozulduğunda kendinize daha az şey yapma izni verin.

Günlük tutun : Tedavinizin bir parçası olarak günlük tutma; acı, öfke, korku veya diğer duyguları ifade etmenizi sağlayarak duygu durumunuzu iyileştirebilir.

Saygın kişisel gelişim kitapları ve web sitelerini okuyun : Terapistiniz okunacak kitaplar veya web siteleri tavsiye edecektir.

Kendinizi izole etmeyin : Sosyal faaliyetlere katılmaya çalışın ve aileniz veya arkadaşlarınız ile düzenli olarak bir araya gelin.

Rahatlama ve stresinizi yönetme yollarını öğrenin : Örnekler arasında meditasyon, sürekli kas gevşetme, yoga sayılabilir.

Zamanınızı yapılandırın : Gününüzü planlayın. Günlük iş listesi yapmak, hatırlatıcı olarak post-it notları kullanmak veya düzenli olmak için bir ajanda kullanmak size yardımcı olabilir.

Moraliniz bozuk iken, önemli kararlar vermeyin : Net bir şekilde düşünemediğinizden dolayı kendinizi depresif hissettiğinizde karar almaktan çekinin.