Kanser Tedavisinde Psikolojinin Önemi

Günümüzde birçok insan kanser hastalığı ile mücadele etmektedir. Dolayısıyla hem hastalar hem de aileleri çeşitli zorluklarla mücadele etmektedirler. Hastalığın teşhisi ile bir çok sorun da beraberinde başlamakta aynı zamanda daha önce hiç akla gelmeyen pek çok sorun ise tedavi sürecinde de ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle kanser hastalığının teşhisinin konulduğu andan tedavi bitimine kadar psikolojik güçlenme ve sosyal destek önemli faktörlerdir.

Kanser hastalığının psikolojik sağlık üzerine etkisi daha tanı aşamasında başlamaktadır. Kanser teşhisi konmuş her hasta psikolojik bir travma yaşamaktadır. Ancak bu travmanın yoğunluğu; kişinin tehdit oluşturan durumlarla başa çıkma becerisi ve kanser riskini nasıl algıladığıyla doğru orantılıdır. Başlangıçta yaşanan belirsizlik hem hastada hem de ailesinde ciddi endişeler yaratmaktadır. Kanser teşhisi alan kişiler genellikle “yaşam tehdidi içeren hastalıklar” a uyum sürecinde görülen bir dizi psikolojik evreden geçmektedir. Bu evreler inkar, şok ve öfke aşamalarıdır. Bu evrelerin sağlıklı ve hızlı bir şekilde atlatılarak yerini hastalıkla savaşma, tedaviye uyum gösterme ve umudun alması çok önemlidir. Hastalığın varlığı kişinin kendisinde ve yakınlarının hayatında ciddi aksamalara yol açmakta, bedensel bütünlüğün bozulması, sağlığın kaybolması, zorlu ve ağrılı bir tedavi süreci gerektirmesi, ölüm korkusu içermesi gibi etkenlerden dolayı “maddi ve manevi bir çok kayba” neden olmaktadır. Tüm bunlar psikolojik bütünlüğü örseleyen durumlardır. Bu nedenle psikolojik yıkımın oluşması engellenerek, hastalığın kabullenilmesi, tedaviye uyumun sağlanması ve her zamankinden çok daha fazla psikolojik iyiliğin sağlanılması kanser hastalığıyla mücadelede çok önemlidir. Medikal tedavi gerekliliklerinin yanı sıra hastada ve yakınlarında kanser ile ilgili var olan yanlış inanışları en aza indirmek, tedavi başarısını engelleyecek olumsuz yargıları azaltmak, hastaların yaşam kalitesini arttırmak, psikolojik iyiliğe katkıda bulunmak, ailelerini ve yakınlarını desteklemek çok önemlidir.

Kanser hastalarında tanının konmasıyla birlikte görülen en sık psikolojik tepkiler düşmanlık, kızgınlık ve öfke gibi duygularıda artıştır. Ancak yeterli bir psikolojik destek alınmadığı koşulda bu belirtiler bir süre sonra kendini depresif belirtilere bırakmaktadır. Depresyon, kanser hastalarında en sık görülen tepki biçimidir. Uykusuzluk, yemeden içmeden kesilme, ciddi düzeyde içe çekilme ile kendini göstermeye başlar. Bu durum zaten fazla olan hastalığın yükünü daha da arttırmakta ve tedavi sürecine uyumu zorlaştırmaktadır. Ayrıca tedavinin her aşamasında ayrı ayrı ortaya çıkan psikolojik sıkıntıların üzerine eklenmesiyle kişi çok daha yoğun bir travma yoğunluğunun içine girebilmektedir. Bu nedenle hastaların ve yakınlarının kanserin her evresinde (tanı- tedavi- tedavi sonrası- nüks- ilerleme gibi) ruh sağlığı profesyonellerinden yardım alması önemlidir.